نیکلای مارکف از معماران پیشروی قرن اخیر در ایران است. او در رشته معماری و سپس ادبیات فارسی از دانشگاه سن‌پترزبورگ فارغ‌التحصیل شد؛ و به دلیل علاقه به ایران پس از پایان تحصیلات به‌ عنوان افسر روسیه تزاری به این کشور آمد. مارکف پس از انقلاب اکتبر در ایران ماند و این کشور را به عنوان وطن دوم خود برگزید و به حرفه معماری بازگشت.
طراحی او به‌خصوص در مراکز آموزشی به معماری ایران در دوره اسلامی و در مواردی به دوره باستانی توجه دارد. ساختمان البرز از اولین کارهای او محسوب می‌شود. مارکف بناهای متعددی در ایران طراحی کرد. بناهای آموزشی و عمومی، کارخانه‌ها، مجموعه‌های شهری و مسکونی و مراکز مذهبی از قبیل مسجد و کلیسا از آن جمله‌اند.
دوره پیشگامی معماری مارکف تا دو دهه اول قرن ادامه داشت و در این مدت او گرایش‌های نوین معماری ایران را تحت‌تاثیر قرار داد.