نیکلای مارکف

نیکلای مارکف، معمار روس‌تبار، در سال ۱۸۸۲ در تفلیس و در خانواده‌ای سرشناس از طبقه دولتی روسیه تزاری به دنیا آمد. تحصیلات متوسطه را در تفلیس گذراند و سپس وارد آکادمی هنر و معماری سنت‌پترزبورگ شد و در سال ۱۹۱۰ فارغ‌التحصیل گردید. او پس از پایان تحصیلات معماری، در دانشکده خاورشناسی همان دانشگاه به آموختن زبان فارسی پرداخت و در سال ۱۹۱۴ دوره خود را به پایان رساند. با آغاز جنگ جهانی اول به نیروهای روسیه در قفقاز پیوست و در سال ۱۹۱۵ وارد ایران شد و در نیروی قزاق خدمت کرد و هم‌رزم رضاخان بود.
پس از انقلاب اکتبر، مارکف در ایران ماندگار شد و در سال ۱۹۲۱ خدمت نظامی را کنار گذاشت و به معماری بازگشت. او در دهه‌های نخست قرن چهاردهم شمسی به یکی از چهره‌های مهم معماری ایران تبدیل شد. نخستین پروژه مهم او دبیرستان البرز بود که در سال‌های ۱۳۰۳ و ۱۳۰۴ ساخته شد. در سال ۱۳۰۵ نیز برای تدریس معماری دعوت شد. مارکف دفتر معماری خود را ابتدا در خیابان استانبول و سپس در خیابانهای فردوسی و ارباب جمشید تأسیس کرد و تا پایان جنگ جهانی دوم فعالیت گسترده‌ای داشت. او پس از جنگ نیز به طراحی و مقاطعه‌کاری ادامه داد و سرانجام در سال ۱۹۵۷ در ۷۵ سالگی درگذشت. آرامگاه او در گورستان دولاب تهران قرار دارد. نقش مارکف در شکل‌گیری معماری نوین ایران ماندگار است.