تاریخچه شکل گیری گروه
اندیشه‌ی گروه معماری دوران تحول در سال ۱۳۶۲ شکل گرفت؛ زمانی که دغدغه‌ی شناخت معماری معاصر ایران در میان تعدادی از دانشجویان معماری دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران قوت گرفت. نخستین جلسه‌ی رسمی گروه، با حضور پنج دانشجوی ورودی ۱۳۵۷، در یکی از سه‌شنبه‌های اردیبهشت ۱۳۶۳ برگزار شد. در همان جلسه، اهداف اولیه، پرسش‌های بنیادین و تقسیم مسئولیت‌ها تعیین گردید و سه‌شنبه‌ها به‌عنوان زمان ثابت نشست‌های هفتگی تثبیت شد. هدف اصلی گروه، شناخت معماری دوران معاصر ایران و پاسخ به پرسش‌هایی درباره‌ی سیر تحول آن بود؛ پرسش‌هایی که در آن زمان منابع مدون و قابل اتکا برایشان وجود نداشت. از این‌رو، گروه مطالعاتی، شناخت معماری ایران در دو دوره‌ی پیش و پس از اسلام را به‌عنوان مبنای تحلیل معماری معاصر برگزید و مطالعه‌ی اسناد، منابع تاریخی، سبک‌شناسی و دوره‌بندی آثار را در دستور کار قرار داد. به‌تدریج دامنه‌ی فعالیت‌ها از مطالعه‌ی نظری فراتر رفت و گروه به جمع‌آوری اسناد، مدارک، نقشه‌ها، عکس‌ها و سوابق معماران مؤثر در معماری معاصر ایران پرداخت. این اقدام، هسته‌ی اولیه‌ی آرشیوی را شکل داد که بعدها به یکی از مهم‌ترین دستاوردهای گروه تبدیل شد. تهیه‌ی فهرست معماران اثرگذار و ثبت آثار آنان، کاری بود که از همان سال‌ها آغاز شد و تا امروز ادامه دارد.
در اواسط دهه‌ی ۶۰، گروه با تثبیت فعالیت‌های خود، مسیر پژوهش را از «شناخت» به «تحلیل تاریخی» گسترش داد. از سال ۱۳۶۸، تحلیل‌های هفتگی درباره‌ی معماری صد سال اخیر ایران و نقاط عطف آن ارائه شد؛ تحلیلی که بر زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی و فکری مؤثر بر معماری تأکید داشت.
از اواسط دهه‌ی ۷۰، گروه با ترکیب سه‌نفره‌ی اصلی خود تثبیت شد و از سال ۱۳۷۵ با جذب پژوهشگران علاقه‌مند، روند فیش‌برداری، مستندسازی و گردآوری اسناد سرعت بیشتری یافت. هم‌زمان، شناسایی معماران ایرانی و غیرایرانیِ تأثیرگذار بر معماری ایران به‌صورت نظام‌مند دنبال شد.در چهلمین سال شکل‌گیری گروه، ضرورت برداشتن گام‌های مؤثرتر احساس شد و اهداف جدیدی تعریف گردید؛ از جمله:
- حساس‌سازی جامعه نسبت به اهمیت معماری دوران تحول
- ایجاد گنجینه اسناد قرن بیستم
- ادامه شناسایی آثار ارزشمند
- جمع‌آوری و طبقه‌بندی اسناد برای استفاده پژوهشگران
- حمایت از تحقیقات
- تهیه دایره‌المعارف معماری معاصر
آرشیو اسنادگروه معماری دوران تحول طی چهار دهه، مجموعه‌ای گسترده از اسناد، نقشه‌ها، عکس‌ها، اسلایدها، نوارها و فیلم‌ها را گردآوری و به‌صورت منظم طبقه‌بندی کرده است. این اسناد تنها از آرشیوهای رسمی به‌دست نیامده‌اند؛ بلکه حاصل مراجعه‌ی میدانی، گفت‌وگو با عکاسان قدیمی، سفر به شهرها و حتی کشورهای مختلف برای دسترسی به منابع اصلی بوده‌اند. نمونه‌هایی از این تلاش‌ها عبارت‌اند از:
- خرید عکس‌های بناهای تخریب‌شده از عکاسان قدیمی تهران و شهرستان‌ها
- ساعت‌ها جست‌وجو در روزنامه‌ها و کتابخانه‌های ملی و محلی
- سفر به آلمان، فرانسه و بلژیک برای گردآوری اسناد معمارانی چون طاهرزاده بهزاد، گدار، دوبرول، آبکار و سیرو
- تشکیل بخش فنی برای کپی‌برداری
- بازطراحی نقشه‌ها و تهیه عکس و فیلم جدید از بناها
تاریخچه شکل گیری گروه
اندیشه‌ی گروه معماری دوران تحول در سال ۱۳۶۲ شکل گرفت؛ زمانی که دغدغه‌ی شناخت معماری معاصر ایران در میان تعدادی از دانشجویان معماری دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران قوت گرفت. نخستین جلسه‌ی رسمی گروه، با حضور پنج دانشجوی ورودی ۱۳۵۷، در یکی از سه‌شنبه‌های اردیبهشت ۱۳۶۳ برگزار شد. در همان جلسه، اهداف اولیه، پرسش‌های بنیادین و تقسیم مسئولیت‌ها تعیین گردید و سه‌شنبه‌ها به‌عنوان زمان ثابت نشست‌های هفتگی تثبیت شد. هدف اصلی گروه، شناخت معماری دوران معاصر ایران و پاسخ به پرسش‌هایی درباره‌ی سیر تحول آن بود؛ پرسش‌هایی که در آن زمان منابع مدون و قابل اتکا برایشان وجود نداشت. از این‌رو، گروه مطالعاتی، شناخت معماری ایران در دو دوره‌ی پیش و پس از اسلام را به‌عنوان مبنای تحلیل معماری معاصر برگزید و مطالعه‌ی اسناد، منابع تاریخی، سبک‌شناسی و دوره‌بندی آثار را در دستور کار قرار داد. به‌تدریج دامنه‌ی فعالیت‌ها از مطالعه‌ی نظری فراتر رفت و گروه به جمع‌آوری اسناد، مدارک، نقشه‌ها، عکس‌ها و سوابق معماران مؤثر در معماری معاصر ایران پرداخت. این اقدام، هسته‌ی اولیه‌ی آرشیوی را شکل داد که بعدها به یکی از مهم‌ترین دستاوردهای گروه تبدیل شد. تهیه‌ی فهرست معماران اثرگذار و ثبت آثار آنان، کاری بود که از همان سال‌ها آغاز شد و تا امروز ادامه دارد.
در اواسط دهه‌ی ۶۰، گروه با تثبیت فعالیت‌های خود، مسیر پژوهش را از «شناخت» به «تحلیل تاریخی» گسترش داد. از سال ۱۳۶۸، تحلیل‌های هفتگی درباره‌ی معماری صد سال اخیر ایران و نقاط عطف آن ارائه شد؛ تحلیلی که بر زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی و فکری مؤثر بر معماری تأکید داشت.
از اواسط دهه‌ی ۷۰، گروه با ترکیب سه‌نفره‌ی اصلی خود تثبیت شد و از سال ۱۳۷۵ با جذب پژوهشگران علاقه‌مند، روند فیش‌برداری، مستندسازی و گردآوری اسناد سرعت بیشتری یافت. هم‌زمان، شناسایی معماران ایرانی و غیرایرانیِ تأثیرگذار بر معماری ایران به‌صورت نظام‌مند دنبال شد.در چهلمین سال شکل‌گیری گروه، ضرورت برداشتن گام‌های مؤثرتر احساس شد و اهداف جدیدی تعریف گردید؛ از جمله:
- حساس‌سازی جامعه نسبت به اهمیت معماری دوران تحول
- ایجاد گنجینه اسناد قرن بیستم
- ادامه شناسایی آثار ارزشمند
- جمع‌آوری و طبقه‌بندی اسناد برای استفاده پژوهشگران
- حمایت از تحقیقات
- تهیه دایره‌المعارف معماری معاصر
آرشیو اسنادگروه معماری دوران تحول طی چهار دهه، مجموعه‌ای گسترده از اسناد، نقشه‌ها، عکس‌ها، اسلایدها، نوارها و فیلم‌ها را گردآوری و به‌صورت منظم طبقه‌بندی کرده است. این اسناد تنها از آرشیوهای رسمی به‌دست نیامده‌اند؛ بلکه حاصل مراجعه‌ی میدانی، گفت‌وگو با عکاسان قدیمی، سفر به شهرها و حتی کشورهای مختلف برای دسترسی به منابع اصلی بوده‌اند. نمونه‌هایی از این تلاش‌ها عبارت‌اند از:
- خرید عکس‌های بناهای تخریب‌شده از عکاسان قدیمی تهران و شهرستان‌ها
- ساعت‌ها جست‌وجو در روزنامه‌ها و کتابخانه‌های ملی و محلی
- سفر به آلمان، فرانسه و بلژیک برای گردآوری اسناد معمارانی چون طاهرزاده بهزاد، گدار، دوبرول، آبکار و سیرو
- تشکیل بخش فنی برای کپی‌برداری
- بازطراحی نقشه‌ها و تهیه عکس و فیلم جدید از بناها
گروه معماری دوران تحول، پس از چهار دهه فعالیت پیوسته، همچنان بر همان مسیر اولیه استوار است؛ مسیری که بر شناخت، تحلیل و مستندسازی معماری معاصر ایران بنا شده و امروز با تجربه‌ای انباشته و آرشیوی کم‌نظیر، گستره‌ای وسیع‌تر یافته است.
فعالیت‌های گروه در چارچوب اهدافی که پیش‌تر برشمرده شد (از گسترش گنجینه اسناد و شناسایی آثار ارزشمند تا حمایت از پژوهش‌های تخصصی و ارتباط با نهادهای علمی و بین‌المللی) به‌صورت منظم ادامه دارد و هر سال با لایه‌های تازه‌ای از اسناد، تحلیل‌ها و یافته‌های پژوهشی غنی‌تر می‌شود.
گروه بر این باور است که شناخت معماری دوران تحول، تنها با مشارکت جمعیِ پژوهشگران، معماران، دانشجویان و علاقه‌مندان این حوزه به نتیجه‌ای جامع خواهد رسید. از این‌رو، آمادگی دارد تا در تمامی حوزه‌های مرتبط (از پژوهش و مستندسازی تا تحلیل، آرشیو، کارگاه‌های تخصصی و همکاری‌های بین‌المللی) از همراهی و همکاری علاقه‌مندان بهره‌مند شود.